Σύμφωνα με έρευνες το 20% του πληθυσμού υποφέρει από ένα χρόνιο πόνο που διαρκεί περισσότερο από τρεις μήνες. Σιγά σιγά αυτός ο πόνος μετατρέπεται από ένα “καμπανάκι κινδύνου” του σώματος μας ότι κάτι συμβαίνει, σε “νόσο”. Υπό φυσιολογικές συνθήκες όταν το τραύμα ή η ασθένεια περάσει, σταματάει και ο πόνος. Όμως, υπάρχουν περιπτώσεις που ο ασθενής πονάει για περισσότερο καιρό. Επισκέπτεται συνεχώς ιατρούς για να βρει από τι πάσχει και πολλές φορές χωρίς να παίρνει την ίδια απάντηση από όλους.

Τα τελευταία χρόνια επιστημονικές έρευνες έχουν βοηθήσει στον εντοπισμό μηχανισμών και παραγόντων, είτε βιολογικών, είτε ψυχοκοινωνικών ή ακόμη και πολιτισμικών, που συμβάλλουν στην εκδήλωση του χρόνιου πόνου.

Η σύνδεση ανάμεσα στον πόνο και στους βιολογικούς και νευροφυσιολογικούς μηχανισμούς δεν είναι ξεκάθαρη, αλλά επηρεάζεται από πολλούς ψυχολογικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, που με τη σειρά τους επηρεάζονται και από τη βιολογία του ατόμου.

Η επιστημονική κοινότητα τονίζει τη σημαντικότητα της κατανόησης της βιολογίας για τη θεραπεία ατόμων με επίμονο πόνο. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι άνθρωποι πιθανότατα έχουν προδιάθεση και είναι βιολογικά πιο ευάλωτοι στον πόνο.

Ωστόσο, όπως αναφέρει σε άρθρο στο Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, ο PhD Researcher Andrea Polli και η ερευνητική του ομάδα που ασχολείται με τη μελέτη του χρόνιου πόνου, η γενετική προδιάθεση του ατόμου μπορεί να προσδιορίσει μόνο το 30% του κινδύνου να εκδηλώσει κάποιος χρόνιο πόνο. Έτσι, υπάρχει ένα κενό στον προσδιορισμό του χρόνιου πόνου.

Μια σημαντική ανακάλυψη των τελευταίων ετών είναι ότι οι χρόνιες ασθένειες, συμπεριλαμβανομένου και του χρόνιου πόνου, δεν υπαγορεύονται αποκλειστικά από τα γονίδια μας, αλλά μια αλληλεπίδραση των γονιδίων με τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τον τρόπο ζωής μας.

Το στρες σε νεαρή ηλικία, ψυχολογικά τραύματα, η φυσική δραστηριότητα, η διατροφή, αλλά και η έκθεση σε τοξικές ουσίες, όπως ο ο καπνός, μπορούν να επηρεάσουν τη γονιδιακή λειτουργία.

Όπως εξήγησε ο Andrea Polli “οι περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η μόλυνση του περιβάλλοντος και οι φυσικές καταστροφές, αλλά και ο τρόπος ζωής μας,η διατροφή, η κατανάλωση αλκοόλ, η απουσία άσκησης κλπ, μπορούν να επηρεάσουν τον επιγενετικό μηχανισμό μας, κυρίως κατά την παιδική ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι οι επιγενετικοί μηχανισμοί μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε πώς παρεμβάσεις όπως η άσκηση ή η διαχείριση του στρες έχουν αποτελέσματα σε βιολογικό επίπεδο”.

Το “κλειδί” για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου;

Η σύνδεση των βιολογικών μηχανισμών, του τρόπου ζωής και του περιβάλλοντος ορίζει το πεδίο της επιγενετικής, δηλαδή της μελέτης των κληρονομήσιμων αλλαγών στην έκφραση των γονιδίων χωρίς αλλαγές στην αλληλουχία του DNA.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι επιγενετικοί μηχανισμοί σύντομα θα αντιμετωπίζονται ως σημαντικοί βιολογικοί δείκτες για τη θεραπεία του πόνου.
“Οι επιγενετικοί μηχανισμοί και η παρεμβολή του RNA είναι οι βασικοί μηχανισμοί που επηρεάζουν το πώς λειτουργούν τα γονίδια. Η έρευνα είναι ακόμη στα πρώτα της βήματα και πιστεύουμε ότι οι επιγενετικοί μηχανισμοί μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην παθογένεση των χρόνιων νοσημάτων.” ανέφερε ο PhD researcher, Andrea Polli που ασχολείται με τη θεραπεία ατόμων με χρόνιου πόνο.

Και συνέχισε τονίζοντας τη σημαντικότητα της κατανόησης των επιγενετικών μηχανισμών για την επιτυχή θεραπεία του χρόνιου πόνου:
“Κάθε επιτυχής θεραπεία βασίζεται σε μια εις βάθος κατανόηση των μηχανισμών. Η κατανόηση τους μπορεί ενδεχομένως να βελτιώσει τις διαγνωστικές διαδικασίες. Όταν οριστούν οι επιγενετικοί μηχανισμοί, μπορούν να αναπτυχθούν νέες θεραπείες και να διερευνηθεί η κλινική τους χρησιμότητα”.
Η επιγενετική έρευνα συμβάλλει ουσιαστικά στην αποσαφήνιση των περίπλοκων μηχανισμών των χρόνιων παθήσεων, επιτρέποντας την εφαρμογή νέων καινοτόμων θεραπειών. Σε μελέτη που έγινε από την ερευνητική ομάδα, μέλος της οποίας είναι και ο Andrea Polli, στην οποία παρακολουθούνταν 1708 άτομα  για τρία χρόνια, διαπιστώθηκε ότι ορισμένες περιοχές του DNA μεθυλιώνονταν διαφορετικά σε άτομα με χρόνιο πόνο. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η  στόχευση αυτών των περιοχών μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχή θεραπεία του πόνου.

Άσκηση και χρόνιος πόνος

Σημαντικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου μπορεί να έχει και η άσκηση, αποδεικνύοντας πώς οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής του ασθενούς μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση της υγείας του.
“Η άσκηση προκαλεί μια σειρά από αλλαγές στον μεταβολισμό. Εκτός από την παραγωγή μεταβολιτών και δραστικών μορφών οξυγόνου στα μυϊκά κύτταρα, οι μυοκίνες δηλαδή οι ουσίες που παράγονται με την κινητικότητα των μυών κατά την εκτέλεση διαφόρων ασκήσεων, “ταξιδεύουν” μέσω της κυκλοφορίας του αίματος και μπορούν ενδεχομένως να φτάσουν σε οποιοδήποτε όργανο από το ήπαρ μέχρι και τον εγκέφαλο.
Αυτή η αλληλουχία των γεγονότων που ξεκίνησαν από την άσκηση φτάνουν στο DNA και τελικά επηρεάζουν τη λειτουργία του κυττάρου- στόχου.
Μια μόνο περίοδος έντονης αερόβιας άσκησης μπορεί να αλλάξει τη γονιδιακή έκφραση εκατοντάδων γονιδίων που σχετίζονται με τη μάθηση, τη μνήμη, το στρες, το ανοσοποιητικό σύστημα και τον μεταβολισμό.” εξήγησε ο Andrea Polli.

Ο Andrea Polli είναι PhD Researcher στο Πανεπιστήμιο Vrije Universiteit στις Βρυξέλλες και στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λέουβεν, μέλος της ερευνητικής ομάδας Pain in Motion Department που ασχολείται με τη μελέτη του χρόνιου πόνου, καθώς και μέλος του Ιδρύματος Ερευνών της Φλάνδρας (FWO). Ο Andrea Polli θα είναι ένας από τους keynote ομιλητές στο 29ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο Φυσικοθεραπείας με τίτλο “Άσκηση & Φυσική Δραστηριότητα στην Αποκατάσταση. Τι, Ποιος, Που & Πότε”, που θα πραγματοποιηθεί στις 29-30/11 & 1/12/2019, στο Royal Olympic Hotel, στην Αθανασίου Διάκου 28 στην Αθήνα, όπου θα αναλύσει το θέμα της σημαντικότητας της επιγενετικής, μιας υποσχόμενης προσέγγισης στην κατανόηση του χρόνιου πόνου και τη θεραπεία του.

Φυσικοθεραπευτές, μέλη του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευρών και λοιπών Επαγγελματιών Υγείας, φοιτnτές ΑΕΙ Τμημάτων Φυσικοθεραπείας και μεταπτυχιακοί φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν το Συνέδριο, για το οποίο θα λάβουν και βεβαίωση παρακολούθησης.

Περισσότερες πληροφορίες για τη συμμετοχή στο Συνέδριο θα βρείτε εδώ